Od Nasiona Do Cedru

17,90

Kategoriler:

Açıklama

WPROWADZENIE

Rodzina jest pierwszą i podstawową ludzką wspólnotą.
Jest środowiskiem życia i środowiskiem miłości.
Życie całych społeczeństw, narodów, państw, Kościoła, zależy od tego
czy cała rodzina jest pośród nich prawdziwym środowiskiem życia i środowiskiem miłości.
[św. Jan Paweł II]

W warunkach nasilającej się w Europie kultury hedonistyczno-konsumpcyjnej
i materialistyczno-liberalnej coraz większego znaczenia nabiera problematyka
małżeństwa i rodziny. Obserwowane dzisiaj zerwanie z jakąkolwiek religią to nie
tylko powracające upiory przeszłości rewolucji kulturalnej, ale przede wszystkim
zamierzone formownie człowieka ponowoczesnego, wielekroć sytego i antyreligijnego. Stąd też rodzi się konieczność zatroskania o to pierwsze i niepodważalne
środowisko życia, rozwoju i samorealizacji osoby ludzkiej, tak w perspektywie
cielesnej, jak i duchowej. Właśnie poprzez rodzinę – jak uczył św. Jan Paweł II –
przebiega historia człowieka, historia zbawienia ludzkości, przyszłość świata
i Kościoła. To ona jest centrum i sercem cywilizacji miłości. Od zarania dziejów
rodzina jest podstawową wspólnotą, która istnieje we wszystkich kulturach. Stanowi naturalne i niepowtarzalne środowisko, w którym człowiek rodzi się, rozwija i dorasta. To na niej opiera się całe życie społeczne poszczególnych osób w różnych jego wymiarach, w niej też jednostka ludzka rozwija swoją osobowość.
We wszystkich kulturach i religiach wskazuje się, że człowiek w naturalny sposób powołany jest do wspólnoty małżeństwa (ojcostwa i macierzyństwa). W tym
obszarze badawczym mieści się najnowsza publikacja tureckiego uczonego, aktywnego działacza na rzecz pokoju oraz przewodnika duchowego – Fethullaha
Gülena (ur. 27 kwietnia 1941 roku w Erzurum). Przez lata stawał się przykładem
harmonii i tolerancji, promującym umiarkowany model islamu. W swoich publikacjach wiele uwagi poświęca religii, demokracji, nauce, nowoczesności, tolerancji religijnej i światopoglądowej oraz aktualnym wydarzeniom. Skupia się również na znaczeniu edukacji i wychowania. Niezłomnie przypomina o „tolerancyjnej wizji religii”, opartej na sufickiej koncepcji Boga, stąd też islam – jego zdaniem – można pogodzić z nowoczesnością i postępem.
Ten muzułmański myśliciel jest autorem ponad 60 publikacji dotyczących dynamiki i uwarunkowań rozwoju życia duchowego w XXI wieku. Zgodnie z jego
przekonaniami, nadrzędną wartością w życiu człowieka powinna być wiara, która
stanowi podwalinę pod wszelkie działania, włącznie z wypełnianiem powinności
małżeńskich i rodzicielskich. Odnosząc te słowa do islamu należy dodać, iż muzułmanie, czerpiąc z Koranu, uważają, że choć majątek i dzieci są ozdobą życia,
to „uczynki dobre, sprawiedliwe (oparte na wierze) i trwałe są u Boga lepsze pod
względem nagrody, jaką przynoszą i lepiej jest zabiegać o nie (18,46)”. Następstwem takiej hierarchii wartości, w której największe dobro stanowi Bóg, jest
pomyślność w życiu rodzinnym i społecznym. Okazując miłosierdzie i dobrze
czyniąc, muzułmanin otrzymuje od Boga nagrodę w życiu ziemskim, którą jest
powodzenie jego rodziny.
Trzeba pamiętać, że zarówno w chrześcijaństwie, jak i w islamie, życie człowieka obejmuje dwa wymiary: fizyczny i duchowy. Fizyczny (materialny), ściśle
związany z istnieniem na ziemi (doczesność), skupia się na zapewnieniu dostatniego i bezpiecznego bytu. Wymiar duchowy – jak zauważa Fethullah Gülen –
stanowi najgłębszą istotę człowieczeństwa. Zakłócenie równowagi między tymi
elementami skutkuje brakiem wewnętrznej i zewnętrznej harmonii w życiu jednostki, a w konsekwencji zaburzeniami w kondycji moralnej całego społeczeństwa. Stworzenie silnego „kręgosłupa” moralnego daje szansę powodzenia podejmowanym w duchu wiary działaniom.
Zgodnie ze wskazaniami islamu, życie w małżeństwie umożliwia unikanie
grzechu, dlatego istnieją nieliczne czynniki, które nakazują trwanie w stanie wolnym. Są nimi defekty psychiczne, które mogłyby negatywnie oddziaływać na
małżonka i potomstwo, życie nieetyczne (np. branie łapówek, angażowanie się
w oszustwa, kradzież) bądź przypuszczenie, że kandydat do małżeństwa może
popełnić grzech. Przydatność do małżeństwa w islamie jest ściśle określona, co
ma zapobiegać rozbiciu rodziny w przyszłości. Błędna decyzja o zawarciu małżeństwa skutkuje w przyszłości negatywnymi konsekwencjami w wychowaniu
dzieci, to zaś źle rzutuje na całe społeczeństwo.
Wiodącym wyznacznikiem przydatności do małżeństwa jest głębokie życie
religijne. Życie zgodne z wiarą jest dla wyznawcy islamu wyznacznikiem funkcjonowania muzułmanina w rodzinie i społeczeństwie. Dlatego tak bardzo podkreślana jest waga głębokiej religijności przyszłych małżonków. Jest ona bowiem
gwarancją budowania ich głębokiej więzi duchowej. Związek małżeński oparty na dobrej relacji z Bogiem ułatwia nawiązanie solidnej relacji duchowej między
kobietą i mężczyzną, a zbudowany na zaufaniu Bogu (więzi z Bogiem) ma szansę
na owocny rozwój. Decydujące dla budowania dobrego małżeństwa są według
muzułmanów następujące warunki: oparcie się na Bogu, wybór wartościowego
i o podobnych przekonaniach religijnych kandydata do małżeństwa, a następnie
zgodne i mądre wychowywanie potomstwa. Podjęcie decyzji o małżeństwie musi
wynikać z głębokiego namysłu i ściśle określonego długofalowego planu, którego
konsekwencją jest błogosławieństwo i płodność, a siłą dominującą rozum i miłość.
Fethullah Gülen przekonująco pokazuje, że dla muzułmanów wiara (w Boga,
zmartwychwstanie, niebo i piekło, życie wieczne) stanowi istotny czynnik codziennego postępowania według zasad moralnych. Skoro matka i ojciec żyją
zgodnie ze wskazaniami Koranu, to również ich dzieci przyjmują taką postawę.
Codzienna modlitwa oraz świadectwo wiary są dla dzieci najlepszym wzorem do
naśladowania. Kształtowanie przekonań religijnych ma bowiem miejsce przede
wszystkim w rodzinie, która jest postrzegana jako święta. Dzieci mając od najmłodszych lat przykład głęboko religijnego i jednomyślnego postępowania swoich rodziców, w naturalny sposób postępują podobnie. Starają się naśladować
matkę i ojca w ich pobożności (systematyczna modlitwa, post, pielgrzymowanie,
jałmużna), uczciwości, moralności, szczodrości względem potrzebujących, miłości. Muzułmanie są przekonani, że wsparciem rodziny w każdej przestrzeni jej
funkcjonowania jest Boże błogosławieństwo, będące odpowiedzią na bezgraniczne mu zaufanie i życie według zasad Koranu.
O sukcesie wychowawczym decydują głęboko zaangażowani w ten proces
oboje rodzice, przy czym kobieta, ze swej natury (biologicznej i psychologicznej)
dba o prawidłowy rozwój emocjonalny i fizyczny dzieci, zaś mężczyzna o bezpieczeństwo rodziny i środki do życia. Ojciec jest dla dzieci autorytetem i wprowadza stosowną dyscyplinę, natomiast matka zapewnia czułość i miłosierdzie.
Tej roli nie mogą w pełni spełnić opiekunki i nianie, które nie są w stanie zapewnić dzieciom czułości właściwej rodzicom. Szacunek względem dzieci, dotrzymywanie obietnic rodzą zaufanie do rodziców, a jednakowe sprawiedliwe traktowanie zapobiega faworyzowaniu jednostek i tym samym budzeniu negatywnych
cech rywalizacji i zazdrości wśród pozostałych.
Środowiskiem wychowawczym dla dzieci jest przede wszystkim rodzina, ale
również szkoła, przyjaciele i rówieśnicy. Obowiązkiem rodziców jest nieustanne
obserwowanie i weryfikowanie tego, z kim i gdzie kontaktują się ich dzieci. Powinni zatem dbać o przebywanie w takiej przestrzeni, w której religia jest obecna
na pierwszym miejscu, a wiara jest uznawana za honor i powód do dumy. Przywołane powyżej kluczowe elementy wychowania każą niemal imperatywnie z entuzjazmem przyjąć kolejną książkę Fethullaha Gülena tłumaczoną na
język polski – Od nasiona do cedru. Kształtowanie potrzeb duchowych u dzieci.
Przewodnik dla rodzin muzułmańskich. Rozważania Autora bez wątpienia zmuszają czytelnika do osobistej refleksji i odpowiedzi na palące problemy familiologiczne i wychowawcze zwłaszcza w ponowoczesnej cywilizacji europejskiej.
Chociaż w książce daje się dostrzec dość ponury i mało optymistyczny obraz
społeczeństw Zachodu, które w coraz większym stopniu tłumią wymiar duchowy
człowieka, a tym samym tracą kompas moralności, to bez wątpienia publikacja
Fethullaha Gülena może stać się, z jednej strony, cennym impulsem do przełamywania lękliwej narracji o człowieku, małżeństwie i rodzinie, kształtowanej
przez utarte stereotypy, a z drugiej – przyczynić się do konstruktywnego poszukiwania możliwości dialogu i współdziałania międzykulturowego i międzyreligijnego opartego na wspólnym odwołaniu się do niekwestionowalnej wartości
najwyższej – Boga. To wszystko sprawia, że książka Fethullaha Gülena Od nasiona do cedru. Kształtowanie potrzeb duchowych u dzieci może stać się cennym
przewodnikiem nie tylko dla rodzin muzułmańskich.

ks. prof. dr hab. Wojciech Cichosz
Kierownik Katedry Pedagogiki, Katolickiej Nauki Społecznej i Prawa Kanonicznego
Uniwersytet Mikołaja Kopernika w Toruniu