Ruch Hizmet to transnarodowa inicjatywa społeczeństwa obywatelskiego, która opowiada się za ideałami praw człowieka, równych szans, demokracji, niestosowania przemocy oraz zdecydowanej akceptacji różnorodności religijnej i kulturowej. Hizmet – tureckie słowo oznaczające po prostu „służbę” – odnosi się w tym kontekście do altruistycznej służby „dobru wspólnemu”.
Ruch, nazywany przez intelektualistów „Ruchem Gülena”, a określany przez swoich wolontariuszy jako „Służba”, jest ruchem islamskim w tym sensie, że większość jego uczestników stanowią muzułmanie czerpiący inspirację ze źródeł religijnych, ale jednocześnie jest ruchem humanitarnym w tym znaczeniu, że obejmuje i ma służyć całej ludzkości. Pojęcia takie jak pokora, altruizm, oddanie, tolerancja, braterstwo, ideał przetrwania oraz działania bez oczekiwania na wzajemność stanowią aktywną dynamikę ruchu.
Uczestnicy Hizmet inspirują się ideami, przykładem życia oraz wizją Fethullaha Gülena, który opowiadał się za głębszym osobistym zaangażowaniem duchowym, wyrażającym się w pracy społecznej poprzez przekonanie, że służba ludziom jest formą służenia Bogu. Podstawą ruchu są różnorodne projekty usługowe, inicjowane, finansowane i prowadzone przez osoby, które w różnym stopniu motywowane są humanitarnym przesłaniem Gülena.
Hizmet rozpoczął swoją działalność w Turcji jako oddolna wspólnota w latach 70. XX wieku, w kontekście wyzwań społecznych, z jakimi borykano się w tamtym okresie: gwałtownych konfliktów wśród młodzieży motywowanej ideologicznie i politycznie, trudnych warunków ekonomicznych oraz dekad narzucanej przez państwo ideologii dyskryminacyjnej, w której niewybrani przedstawiciele władzy nadmiernie ingerowali w życie obywateli i narzucali określony styl życia.
Z biegiem lat ruch Hizmet przekształcił się z oddolnej społeczności działającej w Turcji w szeroki, globalny wysiłek społeczny, w którym uczestniczą osoby pochodzące z różnych środowisk – zróżnicowane kulturowo, geograficznie, językowo i religijnie. Działalność ruchu koncentruje się na:
Edukacja stanowi kluczowy obszar działalności ruchu Hizmet. Inspirowane przez Fethullaha Gülena instytucje edukacyjne – takie jak szkoły, uniwersytety, ośrodki studiów, akademiki, kursy, szkoły weekendowe oraz programy edukacji pozaszkolnej – są niereligijnymi prywatnymi placówkami sponsorowanymi przez hojnych przedsiębiorców, altruistycznych pedagogów oraz zaangażowanych rodziców.
Korzystając z nowoczesnych technologii nauczania oraz osiągając wysokie wyniki akademickie, wiele z tych szkół należy do najbardziej prestiżowych w swoich krajach. Każda placówka realizuje program nauczania kraju goszczącego, a większość przedmiotów prowadzona jest w języku angielskim. Szkoły oferują również stypendia uczniom i studentom, których nie stać na opłacenie nauki.
Jak zauważa wielu obserwatorów, szkoły inspirowane przez Gülena są symbolami pokojowego współistnienia oraz zaangażowania w służbę ludzkości. Stanowią one także przestrzeń dla harmonii międzykulturowej, międzyetnicznej i międzywyznaniowej, szczególnie w regionach dotkniętych konfliktami, takich jak Filipiny, Macedonia, Afganistan, północny Irak, Bośnia czy Nigeria.
Zwalczanie nierówności dochodowych oraz ubóstwa jest jednym z kluczowych warunków budowania pokoju i stabilności na świecie. Wolontariusze ruchu Hizmet postrzegają służbę ludzkości jako wyraz społecznej odpowiedzialności oraz element duchowego rozwoju.
Poprzez kampanie pomocy humanitarnej dostarczają żywność i schronienie osobom dotkniętym klęskami żywiołowymi, wojnami oraz skrajnym ubóstwem. Zapewniają również opiekę zdrowotną w miejscach, gdzie jest ona najbardziej potrzebna, we współpracy z wolontariuszami oraz sieciami medycznymi.
Ruch wspiera przedsiębiorczość w celu zwiększania produkcji i zatrudnienia, poszukuje możliwości inwestycyjnych dla środowisk biznesowych oraz tworzy sieci współpracy. We współdziałaniu z instytucjami edukacyjnymi opracowuje lokalne rozwiązania problemu niedoboru wykwalifikowanej siły roboczej oraz wspiera projekty na rzecz zrównoważonego rozwoju.
Celem ruchu Gülena jest wywołanie realnej i trwałej zmiany w życiu osób potrzebujących na całym świecie poprzez niesienie pomocy bez względu na rasę, religię czy kolor skóry. Inspirowane przez Gülena organizacje humanitarne zebrały znaczące środki finansowe na rzecz ofiar tsunami w Azji Południowo-Wschodniej, powodzi w Bangladeszu oraz trzęsień ziemi w Pakistanie, Peru i na Haiti. Każdego roku organizacje te dostarczają również pomoc humanitarną i medyczną do wielu krajów afrykańskich.
Aby przezwyciężyć ignorancję, błędne wyobrażenia oraz uprzedzenia prowadzące do takich zjawisk jak gniew, strach, nienawiść, wrogość, dyskryminacja, rasizm, przemoc i konflikty – zarówno wewnątrz społeczności, jak i między nimi – uczestnicy ruchu Hizmet kładą nacisk na współpracę, spójność społeczną oraz wzajemne poznanie.
Dążą do rozwijania empatii, akceptacji i poszanowania różnorodności, wychodząc z założenia, że tylko w spotkaniu z „innym” człowiek może w pełni poznać samego siebie. Otwarta i pełna szacunku wymiana między osobami różnych religii, światopoglądów i środowisk stanowi fundament dobrze funkcjonującego społeczeństwa.
Idea ta leży u podstaw działań dialogowych ruchu Hizmet. Poprzez różnorodne inicjatywy – takie jak spotkania przy okrągłym stole, warsztaty, panele, konferencje i publikacje – promowana jest konstruktywna wymiana między różnymi środowiskami społecznymi i kulturami.